Ambachtelijk Metselwerk

Nieuw Crooswijk is onlosmakelijk verbonden met zijn pandsgewijze opzet. Puntdaken en getrapte gevels wisselen elkaar harmonieus af, net als kunstige ornamenten en interessante patronen. Het metselwerk speelt een belangrijke rol in de uitstraling van de panden en mag gerust ‘ambachtelijk’ genoemd worden. Opdrachtgever, architecten en aannemer dragen hieraan hun steentje bij.

De belangrijkste opgave in dit project is tweeledig: appartementen en eengezinswoningen moeten naast en door elkaar gerealiseerd worden. Daarnaast moet de bebouwing herinneren aan de bouwstijl van de negentiende eeuw. Ter inspiratie gingen de opdrachtgever, de zes architecten en de stedenbouwkundige op excursie langs negentiende eeuwse gebouwen. “De laatste decennia zijn we vergeten hoe mooi metselwerk kan zijn”, vertelt Jeroen Geurst, architect en mede-eigenaar van Geurst & Schulze architecten. “Met dit project gaan we terug naar de tijd dat metselwerk nog ambachtelijk was.”

Wybertjespatroon
Geurst & Schulze architecten is verantwoordelijk voor alle gebouwen in Nieuw Crooswijk die een puntdak hebben. Uitgangspunt voor de ontwerpen van deze gebouwen is ‘het metselwerk als ornament’. Geurst: “Door bouwmateriaal als bakstenen op een bijzondere manier toe te passen, geven we het gebouw iets extra’s mee. Grappig genoeg zit die bijzonderheid in de eenvoud van ons idee. In al onze ontwerpen wordt een en dezelfde steen toegepast, al lijkt het alsof we met twee verschillende stenen werken. De gevelsteen die wij hebben gekozen, steen heeft aan de voorzijde een ander uiterlijk dan aan de achterzijde. Door ze op bepaalde plaatsen om te draaien en iets uit te laten steken, ontstaat een duidelijk ‘wybertjespatroon’ dat zich als een verticale baan over de gevel uitstrekt. De steen is redelijk hard en blijft lang mooi.” De dakranden van de gebouwen zijn uitgevoerd in architectonisch beton, zodanig dat je ziet hoe het metselwerk eindigt. De dakhelling heeft dezelfde hoek en lijn als het metselwerk.

Grote, bloemvormige print
Terwijl Geurst & Schulze architecten inzet op patronen, gaat Drost + van Veen architecten voor reliëf. Simone Drost, architect en mede-eigenaar van Drost + van Veen architecten: “Ons ontwerp is gebaseerd op een analyse die wij maakten van negentiende eeuwse gevels. Hierin is een duidelijke plint herkenbaar, een middenstuk met accent en een geprononceerde dakrand. Reliëfvormen manifesteren zich als kleine decoraties. Hier hebben wij een eigentijdse invulling aan gegeven met een grote, abstracte, bloemvormige print over de gehele gevel. De print is ontworpen door Rita Verhoeven en wordt gevormd door een bolletjessteen in dubbel Waalformaat, die wij samen met een steenfabrikant speciaal voor dit project hebben ontwikkeld. Het gaat hier om okergele en knaloranje handvorm stenen met een natuurlijke uitstraling. Een deel van de bolletjes is voorzien van een nikkelglazuur. In lijn met de pandsgewijze opzet heeft elk gebouw zijn eigen, unieke print. Ook hebben we goed gekeken naar negentiende eeuwse kleuren voor de kozijnen en deuren. De entreedeuren van de gebouwen hebben we bijvoorbeeld blank gehouden, iets wat je vroeger vaak zag.”

Logistieke puzzel
De bouw van Nieuw Crooswijk is al enige tijd in volle gang. Her en der zijn de bijzondere gevels dan ook al zichtbaar. “Een mooi en ambitieus project waarin metselwerk een belangrijke rol speelt”, zegt hoofduitvoerder Wim Verschoor van hoofdaannemer ERA Contour. “Geen gevel is hetzelfde. We werken met tien verschillende typen stenen en drie voegkleuren. Als coördinerende en toezichthoudende partij zorgen we ervoor dat de stenen op het juiste moment op de juiste plaats zijn. Aan de hand van de detailtekeningen controleren we het metselwerk. Het project is een behoorlijke logistieke puzzel, maar geeft ontzettend veel voldoening. Ik rijd elke dag trots van de bouwplaats af."


V.l.n.r: Wim Verschoor, (ERA Contour), Jeroen Geurst (Geurts & Schulze) en Arie Chabot (ERA Contour) 

Mooi project
ERA Contour heeft eigen metselaars in dienst. In totaal werken er zo’n vijftien metselaars op de bouwplaats van Nieuw Crooswijk. Een van hen is Arie Chabot, die al meer dan twintig jaar in het vak zit. Hij vertelt: “Ik werk sinds februari op dit project en heb al veel verschillende muurtjes gemetseld. Bijvoorbeeld staand metselwerk met terugliggende of juist naar voren stekende delen. Of metselwerk in blokverband: drie stenen staand, drie stenen liggend, drie stenen staand, enzovoorts. Bovendien passen we overal doorstrijkwerk toe. Doorstrijken is metselen en voegen in één. We maken hierbij gebruik van speciale metselspecie, die meteen als voegspecie gebruikt wordt. Wat ik het mooiste stukje muur vind? Die met het blokverband. Verder is dit voor een metselaar een heel mooi project. Hier kun je nog echt ambachtelijk metselen.”